Follow the white rabbit

Terwijl de flagship modellen elkaar de ogen uitsteken en elkaar afwisselen als beste allround oplossing voor ons leven, heb ik soms het gevoel dat ik in een enorm AI-rabbithole verstrikt ben geraakt.

No sh*t Sherlock, denk je misschien.

En niet omdat ik bijna zover ben om te zeggen dat ik nu al niet meer zonder kan. Dat besef komt meer en meer, bij meer en meer mensen. Niet alleen zakelijk, maar ook privé.

Maar vooral omdat ik me steeds vaker afvraag wat AI op de langere termijn gaat betekenen. Niet alleen voor bedrijven dus. Vooral ook voor ons als mens.

We praten nu over autonome agents en productiviteit. Dat is ook logisch. Maar dat is nu.

Wat komt daarna?

Het advies dat we jarenlang gaven

Jarenlang hoorde je: ga iets met je handen doen. Goede timmermannen (of timmervrouwen) blijven altijd nodig. Loodgieters. Elektriciens.

Dat geloof ik ook.

Maar als robots straks óók huizen bouwen, leidingen en wegen aanleggen, installaties onderhouden en auto’s repareren?

En wat als één medewerker straks niet met een laptop werkt, maar met tientallen agents die vierentwintig uur per dag taken uitvoeren? Wat betekent dat voor organisaties? Voor management? Voor onze economie?

En misschien nog belangrijker: voor de manier waarop wij betekenis halen uit ons werk?

Onze economie draait voor een groot deel op kennis, dienstverlening en innovatie. Wat gebeurt er als AI steeds meer kenniswerk kan doen én robots steeds meer fysieke arbeid overnemen?

Iemand die het weten kan zei het deze week ongeveer zo: geld is op een dag niets meer waard, omdat AI en robotica uiteindelijk meer kunnen produceren dan mensen ooit kunnen consumeren.

Hij provoceert, als rijkste mens op aarde, wellicht. Maar de gedachte erachter laat me niet meteen los.

Want als intelligentie én arbeid steeds minder schaars worden… wat wordt dan nog wél schaars?

Vertrouwen, Oordeel, Betekenis

Ik denk drie dingen, en ik zeg er per stuk bij hoe zeker ik ben.

Vertrouwen. Dit heb ik al zien gebeuren, dus dit is geen speculatie. Op het moment dat iedereen alles kan produceren (een offerte, een rapport, een app, een gezicht) wordt de vraag niet meer is dit goed gemaakt maar kan ik dit vertrouwen. En vertrouwen laat zich niet genereren. Het wordt opgebouwd door dezelfde partij die het over tien jaar nog waar moet maken. In ons vak is dat de hele propositie, en het is precies het deel dat een agent niet van je kan overnemen.

Oordeel. Dit zie ik nu ontstaan. Modellen worden bijzonder goed in doen, en blijven middelmatig in kiezen. Ze weten niet wat er voor jou op het spel staat. Wie de kosten draagt als het misgaat. Wat je klant vorig jaar heeft meegemaakt. Hoe hard “we doen het gewoon” hier is. Oordeel is context plus consequentie, en de consequentie ligt bij een mens.

Betekenis. Hier verlaat ik de observatie, en dat zeg ik expliciet. Sinds duizenden jaren halen mensen identiteit uit hun werk. Je bent arts, ondernemer, directeur, misschien programmeur. Maar wat als AI dat beter doet?

Wie ben jij dan?

Ik zou het niet weten.

En stel dat werken niet meer nodig is

Stel dat we op een punt komen waarop werken niet meer nodig is om te overleven. Waar je basisbehoeften gewoon geregeld zijn.

Wat doen we dan? Hele dag gamen? Elke dag festivals? Concerten? Bingo spelen, breien? Of jeu de boules in het park?

En die vijftig jaar daartussenin dan?

Of ontdekken we dat “niet hoeven werken” iets heel anders met ons doet dan we nu denken, misschien zelfs confronterender?

Ik denk dat het derde het waarschijnlijkst is, en dat we er slecht op voorbereid zijn. Niet economisch. Economisch verzinnen we wel iets; dat hebben we altijd gedaan. Maar de vraag wie je bent als niemand jouw werk meer nodig heeft, is geen beleidsvraagstuk. Die krijg je een keer alleen, op een dinsdagmiddag.

Wat ik ermee doe

Niets dramatisch. Ik weet het niet, en ik ga niet doen alsof ik het weet.

Maar ik houd wel drie dingen in de gaten in mijn eigen werk. Bouw ik vertrouwen op, of alleen output? Neem ik de beslissingen nog zelf, of accepteer ik het voorstel omdat het redelijk klinkt? En doe ik dit werk nog om een reden die ik kan uitleggen?

Waait het allemaal over? Of zijn we slechts getuige van de volgende industriële revolutie? Wellicht onderschatten we nog steeds hoe fundamenteel deze verandering gaat zijn.

Anyhow. Zie je een wit konijn..?

Ga erachteraan, zou ik zeggen. 🐇