Sonnet, Opus, Sol of Luna: welk model moet je kiezen?

Bijna niemand kiest een model. Je opent Claude of ChatGPT, er staat er eentje voorgeselecteerd, en dat is hem dan. Zonde, want het verschil tussen die modellen is groter dan het verschil tussen de merken zelf. En als je per gebruik betaalt loopt het prijsverschil op tot ruim veertig keer.

Ik heb er een korte vragenlijst van gemaakt. Negen vragen, en je krijgt er één model uit met de prijs, de sterke punten en de plek waar het je in de steek laat. Hieronder eerst wat uitleg, want de namen zeggen op zichzelf niks.

Eerste vraag: waar kies je eigenlijk?

Dit is belangrijker dan het lijkt, dus het is ook de eerste vraag in de lijst.

Kies je je model in het uitklapmenu van Claude of ChatGPT, dan zie je maar een handvol opties. Je betaalt een vast bedrag per maand, meestal zo’n 20 euro, en je verbruik maakt voor je factuur niks uit. De keuze gaat dan puur over kwaliteit en snelheid.

Bouw je iets, of laat je iets bouwen, dan is het een heel ander verhaal. Dan reken je per gebruik af en zijn er ineens goedkope modellen beschikbaar die je in de app helemaal niet ziet staan. Daar wordt modelkeuze een begrotingspost.

Dat verschil is de reden dat mensen langs elkaar heen praten over dit onderwerp. Ze hebben het niet over hetzelfde probleem.

Wat kost een model eigenlijk?

Prijzen worden gerekend per miljoen tokens. Een token is ongeveer een stukje van een woord. Een miljoen tokens komt neer op zo’n 750.000 woorden, oftewel een stapel papier van ruim 1500 pagina’s.

Voor de invoer betaal je een tarief en voor wat het model terugschrijft een hoger tarief, meestal een factor vijf tot zes. Dat is logisch als je erover nadenkt: schrijven kost meer rekenwerk dan lezen.

Om het concreet te maken. Laat je 1500 pagina’s tekst schrijven, dan kost dat bij het goedkoopste model ongeveer 1 dollar en bij het duurste 50 dollar. Voor één persoon die er af en toe wat mee doet is dat verwaarloosbaar. Voor een systeem dat duizenden keren per dag draait is het het verschil tussen 50 euro en 2500 euro per maand.

De zeven waar het over gaat

Er zijn twee families en binnen elke familie loopt het op van snel en goedkoop naar traag en duur.

Bij Anthropic heb je Haiku 4.5 als de snelle en goedkope, Sonnet 5 als het model dat de meeste mensen de meeste dagen zouden moeten gebruiken, Opus 5 als het model voor werk waar fouten geld kosten, en Fable 5 helemaal bovenaan voor klussen die uren zelfstandig moeten doorlopen.

Bij OpenAI is dat Luna als de snelle en goedkope, Terra als de middenmoter en Sol als het vlaggenschip. Sol is van alle zeven het sterkst in dingen daadwerkelijk uitvoeren: browsen, systemen bedienen, formulieren invullen.

De middenmodellen van beide families, Sonnet 5 en Terra, kosten praktisch hetzelfde en presteren ook ongeveer gelijk. Daar kies je dus niet op benchmark maar op waar je toch al zit.

Waar ze echt op verschillen

Hoe slim. De open deur, maar ook de minst nuttige maatstaf. De meeste taken die mensen doen zijn helemaal niet moeilijk. Een mail samenvatten gaat bij het goedkoopste model net zo goed als bij het duurste.

Hoe snel. Zit er iemand te wachten op het antwoord, dan is snelheid geen luxe. De snelste modellen antwoorden vrijwel meteen, het traagste denkt eerst een tijd na voordat het begint te schrijven.

Hoeveel tekst er in één keer in kan. De meeste modellen slikken een miljoen tokens, dus zo’n 1500 pagina’s, in één keer. Twee uitzonderingen zijn belangrijk. Haiku 4.5 stopt bij 200.000 tokens, dus rond de 300 pagina’s. En Luna zegt wel een miljoen aan te kunnen, maar het terugvinden van informatie in zo’n grote lap tekst gaat daar behoorlijk mis. Voor documentanalyse is dat het verkeerde gereedschap, hoe verleidelijk de prijs ook is.

Het cijfer dat iedereen overslaat

Elk model heeft een datum waarna het niks meer weet. Dat klinkt als een voetnoot maar het is het cijfer dat je in de praktijk het vaakst in de weg zit.

De spreiding is groot. Opus 5 loopt door tot mei van dit jaar. De meeste andere stoppen in januari. Haiku 4.5 weet niks meer van na februari 2025, dus alweer anderhalf jaar geleden.

Werk je met wetgeving die net veranderd is, of met software die snel doorontwikkelt, dan verzint het oudste model met volle overtuiging antwoorden die niet meer kloppen. Het zegt er niet bij dat het gokt. Lever je de actuele informatie zelf aan, dan maakt het allemaal niets uit.

Zo lees je de uitkomst

Je krijgt één model met de prijs, de specificaties en een blokje waar het je in de steek laat. Ook hier geldt dat elk van deze zeven ergens niet goed in is, en dat je dat wilt weten voordat je iets in productie zet.

Daaronder staat een tweede model. Dat is niet de nummer twee maar je tegenhanger. Kwam er een duur model uit, dan lees je daar naar welk goedkoper model het grootste deel van je werk zou moeten. Kwam er een goedkoop model uit, dan zie je waar je naartoe schakelt als iets vastloopt.

Dat is trouwens het beste advies dat ik over dit onderwerp kan geven. Zet niet één model op alles. De besparing zit niet in een goedkoper vlaggenschip maar in het niet door het vlaggenschip duwen van werk dat een goedkoper model identiek afmaakt.

Helemaal onderaan staat een prijsladder. Alle zeven op één lijn, Anthropic erboven en OpenAI eronder, gerangschikt op wat ze kosten om te laten schrijven. Daar zie je in één oogopslag hoe ver ze uit elkaar liggen en hoe dicht sommige tegen elkaar aan zitten.

Kleine lettertjes

Prijzen, contextvensters en kennisdatums zijn van 23 augustus 2026 en komen uit de documentatie van Anthropic en OpenAI zelf. Deze tarieven bewegen snel. OpenAI verlaagde eind juli twee van zijn drie modellen fors in prijs en op 21 augustus tijdelijk ook het vlaggenschip. Controleer altijd de actuele tarieven voordat je iets in productie zet.

Eén model heb ik weggelaten. Claude Mythos 5 is alleen op uitnodiging beschikbaar voor een klein aantal organisaties, dus als keuze bestaat het voor de meeste mensen niet.